Türkçe
English
العربية
Français
русский
Spanish
Deutsch
Kredi Kartıyla Alışveriş
Faizli banka kredi kartları ile yapılan alışverişlerde banka ile kart hâmili arasında meydana gelen ilişki İslâm hukukçularınca iki şekilde yorumlanmıştır:
1.Kefalet ve borç
2.Havale ve borç
Kefalet ve borç
Banka, kart hâmilinin kefilidir. Kart kefaletin belgesidir. Kart hamili alışveriş yapar ve satıcıyı kefiline yönlendirir. Kefil, borcu öder; bu durumda kart hamiline borç vermiş olur ve kart hamiline ortalama yirmi günde rücu eder. Borç ödenmezse fâiz alır.
Havale ve borç
Kart hamili alışveriş yapar ve satıcıyı kart bankasına havale eder. Banka, kart hamiline borçlu olmasa da bu havaleyi kabul eder. Borcu öder; bu durumda kart hamiline borç vermiş olur ve kart hamiline ortalama yirmi günde rücu eder. Borç ödenmezse fâiz alır.
Kredi Kartıyla Taksitli Alışveriş
POS bankası ile işyerleri, POS bankasına ait kartlarla alım satımlarda taksit yapılabileceği konusunda anlaşabilirler. Üye işyeri müşterisine taksitli satış yapar veya parasının tamamını peşin ya da taksitli olarak her ay ayrı ayrı bankadan tahsil eder. Bu işlem iki şekilde yorumlanabilir:
(1) Banka kart hamilinin kefilidir. Kart hamili üye işyerine borçlanmaktadır. POS bankası, kendi kartlarıyla yapılacak taksitli alışverişlerde üye işyerine ıskontolu bedel ödeyip (sulh yapıp), kart hamiline kefil olduğu miktarla rücu edebilir.
(2) Banka kart hamilinin kefilidir. Aynı zamanda üye işyerine de POS hizmeti vermektedir. Yani üye işyerinden alacaklı konumundadır. Kart hamili taksitli alışveriş yapar. Banka toplam taksite göre komisyon kesintisini yapıp işyerine ödeme yapar.(1) Üye işyeri toplam bedeli istemiyorsa her ay ayrı ayrı komisyon ödemesi yapar ya da blokeli sistemle parasını alır.
Murabaha Kartla Alışveriş
Katılım bankalarında kefalete dayalı kartlar yanında murabaha akdine dayalı kartlar da vardır. Murabaha kartı şöyle izah edebiliriz:
Kart hamili, katılım bankasının vekilidir. Kredi kartıyla aldığı bütün mallar katılım bankası adına alınır. Kredi kartı POS cihazına girip izin talebinde bulununca katılım bankası kendi adına mal alımına izin verir. Alınan mallar kart sözleşmesindeki şartlar (vade farkı ve vade) muvacehesinde kart hamiline satılır. Bu satışta kart hamili kendisini asaleten bankayı vekâleten temsil eder.
Murabaha kart uygulamasını kabul eden Hayreddin Karaman şu yorumu yapmıştır: "Kredi kartları ile aldığınız malı, kurum adına (ona vekâleten) alıyorsunuz ve sonra da kurum size satıyor; yani diğer konularda olduğu gibi murabaha yapıyor; yani peşin alıp vade farkı ile satıyor. Vade farkını da fiilen ödeme yapılan zamana (vadeye) göre koyuyor. Kurumda vadelere göre fark bellidir, bunu müşteri de biliyor (isterse bilir), buna göre alıyor ve ödeme zamanı da vade farkıyla birlikte ödüyor".(2)
Murabaha Kartla Taksitli Alışveriş
POS bankası kendisine ait murabaha kart ile yapılacak alım satımlarda taksit yapılması konusunda üye işyeriyle anlaşabilir. Kart hamili taksitli alışveriş yaptığında aslında üye işyerine banka borçlu duruma geçmektedir. Banka kendisine ait borcu erken ödeme yaparak ıskonto ettirebilir.(3) Ayrıca toplam taksite göre toptan komisyon düşerek satıcıya ödeme de yapabilir.(4) Kendisi de kart hamilinden vade geldikçe tahsilâtları yapar.
Murabaha kartla başka banka POS’larından taksitli alım satım yapıldığında da kart bankası kendisi adına alınan malların borçlusu olduğundan erken ödeme ıskontosu yaptırarak ödeme yapabilir. Kart hamili anlaşmaya göre borcunu bankaya öder.
--------------------------------------------
1- )Hayreddin Karaman’ın yorumu şöyledir: “Kurumun (katılım bankasının) her saniyesi büyük bir bedele mal oluyor. Kart ile satış yapan firma, bankanın yaptığı işlem, vekâlet, kefalet ve hizmetlere karşı bir ücret ödüyor. Bu ücreti de satış yaptığı kişiden gelecek paradan ödüyor, bu sebeple 100 değil, 90 alıyor, 10’unu bankaya bırakıyor”.
2-) http://www.hayrettinkaraman.net/sc/00111.htm (22.02.2012)
3-) Erken ödeme ıskontosunun fâiz olmadığı görüşüne dayanarak bu ifade kullanılmıştır.
4-) Hayreddin Karaman’ın dipnotlardaki yorumuna dayanarak bu ifade edilmiştir.
