Altın alışverişlerinde kredi kartlı işlemler 1

Bir önceki yazımıza gelen şu yorum, devam edecek yazıların hazırlanmasına vesile oldu ve bunları sizinle paylaşmak isterim. Evvela gelen yorumu nakledelim:
“Sarrafiyenin tek çekim olması meselesi muallak bir mesele olması bir yana, kredi kartı ile yapılan alışverişte kuyumcu parasını sonraki günü alsa (yani, bir nevi çek kırdırma) bir miktar parayı bankaya vereceği için bu alışveriş kuyumcu cihetiyle yine helâl olmayacağı gözüküyor.”
Burada üç ayrı konu var şöyle sıralayalım:
1.Sarrafiyenin tek çekimine verilen ruhsat, şüpheli mi?
2.Kredi kartlı alışverişin ertesi günü satılan altının bedelinin kuyumcunun hesabına girmesi, çek kırdırmak mı?
3.Kartlı alışverişin ertesi günü kuyumcunun hesabına geçerken eklenen komisyonlardan kuyumcu sorumlu mu?
Altın alışverişlerinde kullanılan kredi kartlarının kullanım işleyişi hakkında bilgilerimiz olmalı ki bunlar üzerinde caiz mi, değil mi, değerlendirmesini yapabilelim. 
Bu sebeple kartların kullanımı hakkında kısa bilgi verelim:
Buraya birkaç yazı dizisi olarak alınan çalışma İslâm’da Kuyumculuk isimli kitabımızdan nakillerdir.

Kredi Kartları Kullanımı Hakkında Kısa Malumat 

Gelişen teknolojinin getirdiği ve neredeyse vazgeçilmez bir alışveriş vasıtası olan kredi kartı, işleyiş olarak tamamen ve bütünüyle dünya çapında cereyan eden bir sistemin parçasıdır.
Aşağıdaki bilgiler 2012 Nisan’ında Konya’da Fıkhî Açıdan Finans ve Altın İşlemleri konulu ilmi toplantıdaki tebliğden alınmıştır. (1)Bu bilgiler kredi kartının işleyişinin bilinmesi açısından önemli bulunduğu için bu çalışmaya alınmıştır.
Kredi kartı; kart çıkaran kuruluşların müşterilerine belirli limitler dâhilinde açtıkları kredilerle, nakit kullanmaksızın mal ve hizmet alabilmeleri ve nakit kredi çekebilmeleri için verdikleri ödeme aracıdır.
Kredi kartının işleyiş ağı oldukça yaygındır.  
Kart bankası uluslararası kart kuruluşuyla lisans sözleşmesi yapar.
Kart bankası kredi kartı diğer banka ATM ve POS terminallerinde de geçerli olması için BKM ile üyelik sözleşmesi imzalar. (2)
Kart bankası müşterisiyle sözleşme imzalar ve ona kredi kartını verir.
Bankalar kredi kartı sistemine girmek isteyen işyerleriyle üyelik sözleşmesi imzalar. 
Kart hamili üye işyerinden kartıyla alışveriş yapmak ister.
Kredi kartının üye işyerinde kullanımı için onay süreci beklenilir.
Kredi kartı yurtdışında kullanıldığında ise onay süreci beklenilir.
Kartın kullanımı onaylandıysa üye işyerinin bankadaki hesabına alacak kaydeder. 
POS bankası kendi terminali kullanılarak yapılan alışverişi BKM’ye bildirir. 
 BKM, söz konusu alışverişi kart bankasına bildirir. 
Kart bankası BKM’ye ödeme yapar. 
BKM, POS bankasına ödeme yapar. Bu ödeme TCMB aracılığıyla yapılır. 
POS bankası üye işyeriyle anlaşmasına göre üye işyerine ödeme yapar.
Kart bankası kart hamiline ödemeleriyle ilgili ekstre gönderir. 
Kart hamili kart bankasına ödemesini yapar. 
Dünyada yaygın olarak kullanılan kredi kartları şu beş firma tarafından yönetilmektedir: VISA, Master Card, American Express, Dinners Club, JCB (Japan Credit Bureau).

Kredi kartının işyerlerine ve kart hâmillerine yönelik bütün faydaları aslında bu uluslararası kredi kartı kuruluşları sağlamaktadır.

Bankalar kendileri kredi kartı çıkarmak yerine bu şirketlerin kartlarını çıkarırlar. Böylece kartın uluslararası geçerliliği olur.
        Faizli banka kredi kartı sözleşmelerinde nakit çekim yapıldığında ya da borç vadesinde ödenmediğinde fâiz alınacağı yazılmaktadır. Katılım bankaları fâiz alamayacakları için kart sözleşmelerine böyle bir şart koyamazlar.

Bazı İslâm hukukçuları fâiz ödeme şartının kabul edilerek kredi kartı alınmasını câiz görmezler. Örneğin İslâm Fıkıh Akademisi’nin bu konudaki kararı şöyledir: "Sözleşmesinde fâiz şartı bulunan ve bankada açılmış bir hesaba dayanmayan kredi kartı çıkarmak ve bunu kullanmak câiz değildir. Kartı talep eden kişinin son ödeme tarihini geçirmemeye azimli olması hükmü değiştirmemektedir".

Bazı İslâm hukukçuları ise söz konusu şartı feshedilmiş sayıp akdin sıhhatine hükmederler. 
(Devam edecek)

------------------------------------------

 1-Aktepe, İshak Emin, Fıkhi Açıdan Finans ve Altın İşlemleri /Kredi Kart İşlemlerinin İslâm Hukuku Açısından Değerlendirilmesi, sh.374; Ayrıca yazarın eserinden aldığımız kısımdaki dipnotları mümkün olduğu kadar bu çalışmamıza aktarmadık.
2- ATM'nin açılımı “automated teller machine” Otomatik para çekme makinesi, BKM açılımı Bankalar arası Kart Merkezi; Pos açılımı Point of sale. Anahtar yazılım ve donanım sistemidir.